Souslar haqqında

Souslar haqqında

Sous fransızca "sauce" - əsas yeməklərə və/(və ya) qarnirlərə vurulan maye ədviyyata deyilir. Souslar yeməklərin mayeliyini və kaloriyasını dahada artirir. Bəzi sousların tərkibinə xüsusi ədviyyatların qatıldığı üçün, onlar insanların həzm orqanlarında bir qədər oyanıqlıq yaradır, həmçinin sousların parlaq rəngləri əsas yeməkləri insana sərfəli şəkildə kölgəyə salır. 

sousnik

Sousları yalnız hazır yeməklərlə vermirlər, onları həmçinin yeməklərin hazırlanmasında istifadə edirlər: əksər ərzaqları souslarda bişirir və ya qızardırlar. Sousların saxlanması və rahat istifadəsi üçün xüsusi qablar mövcuddur.

Ən çox yayılmış souslar bunlardır: ketçup, mayonez, beşamel (fransızca béchamel), tkemali (gürcücə tqemlis sac’ebela), salsa (ispanca salsa), balıq sousu, sarımsaq sousu, göbələk sousu, tartar, qatıq və s.

Beləliklə sous sözünun kökü qədim latın sözü olan salsus — «duzlanmış» mənasına gəlir. Hazırda tanınan və Qədim Roma dövrünə aid olan souslardan biridə balıq sousu — qarum adlanır.

Sousların təsnifatı

Hər bir sous 2 hissədən ibarət olur — maye hissəsi və əlavələr, hansına ki daxildi ədviyyatlar və digər ərzaqlar. Hər hansı mayedən ibarət olan və tərkibində əlavələrin sayı minimum olan sous, əsas sous adlanır. O souslar ki hazırlanmasında bir əsas ərzaq və çox sayda fərqli ərzaqlar, ədviyyatlar istifadə edilib, törəmə souslar adlanır.

Əlavə tərkib hissəsinin xarakterinə görə, sousları iki əsas qrupa bölürlər: unla hazır olanlar və tərkibində un olmayan souslar. Tərkibində un olan sousların rəngi qırmızıdan (qəhvəyi rəngdən qəhvəyi-qırmızı) və ağ (ağdan açıq boz) rənginə qədər ola bilirlər.

Tərkibi unlu Tərkibi unsuz (yalnız ağ rəngdə)

Sulu yeməklərdə (qırmızı və ağ):
- ətli sulu yeməklərdə
- balıqlı sulu yeməklərdə
- göbələkli sulu yeməklərdə

Dietik qidalarda:
- suda
- tərəvəzli həlimlərdə
- yarmalı həlimlərdə

Xama tərkibli (ağ)

Südlü (ağ)

 

Kərə yağında

Bitki yağında

Yumurtalı-yağlı

Sirkəli

Əlavə olaraq, temperatur baxımına görə də souslar fərqlənir, isti souslar — isti yeməklərlə verilir, soyuq souslar — soyuq yeməklərlə.

Digər qrupa şirin souslar aiddir. Onları müxtəlif meyvə və giləmeyvəli həlimlərdən, şirələrdən, süddən, qırmızı çaxırdan hazırlayırlar. Əlavə tərkib hissəsi rolunda isə şəkər tozu, vanilin, şokolad, kakao istifadə olunur. Qatılaşdırıcı məhsullar bu souslarda kartof kraxmalı, bəzilərdə isə un olur.

Sousların növləri

 Əsas fransız souslarına aiddilər: 

XX-ci əsrin əvvəllərində Eskofye əsas sousların sıralarına tomat və mayonezi əlavə etmişdir.

bearn sousu

Törəmə sousları adətən əsas sousların tərkibinə müxtəlif ədviyyatlar və ərzaqlar qatmaqla hazırlayırlar. Onlardan bəzilərinin siyahısını gətiririk:

  • - bearn sousu
  • - şoron
  • - dijon sousu
  • - subiz
  • - avrora
  • - morney

 

Bu sousları əsasən balıq və ya bifşteks (ingiliscə steak) ilə hazırlanan yeməklərdə istifadə edirlər. 

Acılı souslar:
adjika, tabasko, barbekyu-sous, çili-sous, sambal, xarissa, xren sousu, vasabi sousu

sous_sambal
- sambal sousu.

sous_vasabi
- vasabi sousu (wasabi sauce).

Şirin souslar:
şokoladlı sous, karamelli sous, vanilli sous, ingilis kremi, meyvəli souslar.

sous_karamelli
- karamelli sous.

  Beləliklə, dünyada minlərlə cürbəcür souslar var. Bəzi insanlar onları xoşlayır və daima yeməkərdə istifadə edir, bəziləri isə onlar haqqında düşünəndə belə iştahları qaçır. Lakin hər zaman bilmək gərəkdir ki, hər bir yeməyin öz yaranma tarixi var, ilk olaraq onu bişirən insan, dadan insan və yeməyin düzgün adı. Məhz buna görə də gəlin bizim ətli kartoflu sulu yeməklərimizin adlarını düzgün deyək, sous isə sous kimi tanınsın :)

 

Məqalə www.wikipedia.org saytından tərcümə edilib.

Mənbə http://ru.wikipedia.org/wiki/Соус

Bənzər reseptlər: